Aktualności

Wyniki badania „Nowe czy stare zasady gry na rynku pracy. Bilans Kapitału Ludzkiego 2025/26” (BKL), realizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytet Jagielloński, pokazują wyraźną różnicę między dotychczasową aktywnością edukacyjną a planami na przyszłość. W grupie osób w wieku 25-64 lata ponad 3/4 podnosiło swoje kompetencje w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Jednak tylko 32% zamierza rozwijać kompetencje zawodowe w kolejnym roku. Wśród pracujących odsetek ten wynosi 36%, wśród bezrobotnych 50%, a wśród nieaktywnych zawodowo – 21%. Jak wskazuje PARP, ważnym czynnikiem sprzyjającym podejmowaniu nauki jest możliwość praktycznego wykorzystania nowych umiejętności w pracy.

Podobny sygnał płynie z danych Cedefop. W analizie „Adult education and training: Statistics overview”, opublikowanej 31 marca 2026 r., wykorzystano m.in. wyniki Adult Education Survey (AES) 2022. Według Cedefop 25,9% dorosłych w UE-27 chciało uczestniczyć w edukacji i szkoleniach lub zwiększyć częstotliwość takiego uczestnictwa. Na tę wartość składają się dwie grupy: 10,2% osób, które nie uczestniczyły w edukacji lub szkoleniach, ale chciały to robić, oraz 15,7% uczestniczących, które chciały uczyć się częściej. Dane te uwzględniają guided on-the-job training (GOJT). Jednocześnie 42,4% dorosłych nie uczestniczyło w edukacji i szkoleniach i nie chciało tego robić. Dane pokazują więc, że sama dostępność możliwości kształcenia nie przekłada się automatycznie na zainteresowanie dalszą nauką.

Cedefop zwraca uwagę na jeszcze jeden istotny aspekt. Wśród dorosłych, którzy nie uczestniczyli w edukacji i szkoleniach, 79,5% nie chciało w nich uczestniczyć. W grupie tej ponad 3/4 osób uważało, że nie ma takiej potrzeby. Cedefop wiąże to m.in. ze świadomością własnych potrzeb oraz zdolnością do ich oceny. Wskazuje też na znaczenie doradztwa edukacyjnego i zawodowego. Inaczej wygląda sytuacja osób, które chciały się uczyć, ale napotkały przeszkody. Najczęściej problemem był harmonogram i brak czasu – 22,8% wskazań. Kolejne bariery stanowiły powody rodzinne – 14,4% oraz koszty – 13,7%.

Dane PARP i Cedefop nie są bezpośrednio porównywalne. BKL pokazuje, jaki odsetek dorosłych w Polsce deklaruje chęć rozwijania kompetencji zawodowych w perspektywie kolejnych 12 miesięcy. Cedefop analizuje natomiast uczestnictwo w edukacji i szkoleniach oraz gotowość do podjęcia lub zwiększenia takiej aktywności w UE-27. Oba źródła pokazują jednak ważny problem: część dorosłych nie widzi potrzeby dalszego uczenia się, mimo że rynek pracy szybko się zmienia. To sprawia, że wyzwaniem dla polityki uczenia się przez całe życie jest nie tylko tworzenie dobrej i dostępnej oferty edukacyjnej. Równie ważne staje się wspieranie dorosłych w rozpoznawaniu potrzeb kompetencyjnych i dostrzeganiu związku między rozwojem umiejętności a przyszłą sytuacją zawodową.

Cedefop zwraca uwagę, że zmiany zachodzące na rynku pracy mogą pogłębiać rozbieżność między rzeczywistymi potrzebami kompetencyjnymi a tym, jak postrzegają je sami dorośli. Jednym ze sposobów ograniczania tej różnicy jest rozwój i wzmacnianie systemów doradztwa edukacyjnego i zawodowego.

Zachęcamy do zapoznania się z raportami ze wspomnianych badań:

• PARP – Nowe czy stare zasady gry na rynku pracy. BKL 2025/26 
• Cedefop – „Adult education and training: Statistics overview”